Speculation and Deduction ulanyarys
Çaklama we Logiki Netije Çykarma biz bir zat barada çak edenimizde we bilýän, görýän, eşidýän ýa-da ähtimal hasaplaýan zadymyza esaslanyp logiki netijeler çykaranymyzda ulanylýar. Biz köplenç must, may, might, could, can’t we should ýaly modal işlikleri ulanýarys. Olar bize bir zada tas doly ynanýandygymyzy, bir zadyň mümkindigini, mümkin däldigini ýa-da garaşylýandygyny görkezmäge kömek edýär.
Ol örän ýadaw görünýär. Ol gaty köp işleýän bolmaly.
Ol otlyny sypdyran bolmagy mümkin.
Olar öýde bolup bilmezler. Ähli çyralar öçük.
Onuň aýakgabylary palçykly. Ol ýagyşda pyýada ýöriş eden bolmaly.
Bukja ertir gelip ýetmeli.
Speculation and Deduction Forma
Bu mowzukda biz modal işligi ynanyş derejesine we häzirki zaman, häzir dowam edýän proses, geçmişdäki netije ýa-da häzire çenli dowam edip gelýän iş barada gürrüň edýändigimize görä saýlaýarys. Modal işlikleriň köpüsinden soň ýalaňaç infinitiw (to-syz) ulanýarys. Bu ýerde esasy kadadan çykma ought to-dur. Geçmişde tamamlanan hereket üçin adatça have + V3, proses üçin bolsa be + Ving ýa-da have been + Ving ulanýarys.
must + V1
must + be + adjective / noun / Ving
may / might / could + V1
may / might / could + be + adjective / noun / Ving
can’t / couldn’t + V1
can’t / couldn’t + be + adjective / noun / Ving
must / may / might / could / can’t / couldn’t + have + V3
must / may / might / could / can’t / couldn’t + have been + adjective / noun / Ving
should / ought to + V1
should / ought to + be + adjective / noun / Ving
should / ought to + have + V3
Ol jogaby bilmeli.
Olar daşarda garaşýan bolup bilerler.
Ol seniň doglan günüňi ýatdan çykaryp bilmez.
Ol bütin gije işleýän bolmaly.
Duşuşyk tiz wagtdan başlamaly.
Speculation and Deduction Düzgünlik
must = strong deduction
should / ought to = expectation
may / might / could = possibility
can’t / couldn’t = impossibility
-
Must güýçli netijä gelmek üçin ulanylýar:
biz bir zadyň dogrudygyny subutnamamyzyň
ýa-da oňa ynanmaga logiki sebäbimiziň bardygy üçin
diýen ýaly ynanýarys. Bu 100% hakykat däl,
ýöne bu örän ynamly netijedir.
Their car is outside. They must be at home.
Olaryň maşyny daşarda. Olar öýdedirler.She is out of breath. She must have been running.
Ol demi-dem alýar. Ol ylgap gelen bolmaly. -
Bir zadyň mümkin bolandygyny, ýöne oňa doly ynamly däldigimizi aýdanymyzda, may, might we could ulanylýar. Adatça, may bilen might many taýdan biri-birine örän ýakyndyr, emma might köplenç azajyk has ikirjiňlenmeli ýaly eşidilýär. Could hem köplenç mümkinçiligi aňladýar.
The noise may be coming from the neighbours.
Ses goňşulardan gelip durýan bolup biler.He might have left already.
Ol eýýäm gidip giden bolmagy mümkin.It could be the wrong address.
Bu nädogry salgy bolup biler. -
Tassyklaýjy netijenamalarda, adatça “mümkin” diýen manyny bermek üçin can ulanmaýarys. Onuň ýerine köplenç could, may ýa-da might ulanýarys. Can soraglarda, inkär netijenamalarda ýa-da mümkinçiligiň umumy beýanynda has köp ulanylýar.
❌ It can be John at the door.✅ It could / may / might be John at the door.
-
Can’t we couldn’t bir zadyň mümkin däldigini pikir edenimizde ýa-da güýçli ynamsyzlygy ýa-da geň galmagy görkezmek üçin ulanylýar.
Häzirki ýagdaýlar üçin can’t has köp ulanylýar;
geçmiş üçin bolsa, biz köplenç can’t have + V3 ýa-da couldn’t have + V3 ulanýarys.
You can’t be serious!
Sen çynlakaý bolmaly däl!That couldn’t be right.
Bu dogry bolup bilmezdi.Hannah can’t have said that. It doesn’t sound like her.
Hannah muny aýdandyr öýdemok. Bu onuň diýşi ýaly eşidilmeýär. -
Eger biz häzir bolup geçýän bir zat barada proses hökmünde gürrüň etsek,
köplenç modal işlikden soň be + Ving ulanýarys.
Amanda might be doing the dishes.
Amanda gap-gaçlary ýuwýan bolmagy mümkin.He must be talking to the manager right now.
Ol häzir menejer bilen gepleşýän bolmaly. -
Eger çaklama geçmişde tamamlanan herekete degişli bolsa,
biz köplenç have + V3 ulanýarys.
✅ She must have forgotten the keys.✅ They might have taken a taxi.✅ He can’t have seen the message.
-
Eger biz häzirki wagta çenli ýa-da geçmişde belli bir wagta çenli dowam edip gelen işjeňlik barada netije çykarmak islesek, köplenç have been + Ving gurluşyny ulanýarys.
Her hands are dirty. She must have been gardening.
Onuň elleri hapa. Ol bag bilen meşgullanan bolmaly.They look exhausted. They may have been travelling all night.
Olar örän ýadaw görünýärler. Olar bütin gije ýolagçylyk eden bolmagy mümkin. -
Bu mowzukda should we ought to köplenç garaşylýşy aňladýar:
biz bir zadyň ähtimal dogrudygyny ýa-da meýilnama, tertipnama ýa-da adaty ýagdaýlara görä bolup geçmeginiň mümkindigini pikir edýäris.
Ought to biraz has resmi we az ulanylýar.
Möhüm: başga ýagdaýlarda, should have + V3 borç, maslahat ýa-da tankyt aňladyp biler,
deduksiýa däl,
şonuň üçin by now, soon ýa-da tomorrow ýaly wagt görkezijileri
garaşylýan manyny has aýdyň edip biler.
The train should be here by now.
Otly häzirlikçe bärde bolmalydy.They should have arrived by now.
Olar şu wagta çenli gelip ýeten bolmaly.The parcel ought to arrive tomorrow.
Bölek ertir gelmeli. -
Gowşak otrisatel mümkinçiligi aňlatmak üçin may not
we might not ulanýarys: başgaça aýdylanda, “belki däl”.
Couldn’t görnüşi adatça diňe gowşak mümkinçiligi däl-de,
mümkin däldigi aňladýar.
✅ There might not be enough food for everyone.❌ There couldn’t be enough food for everyone. (if you only mean “maybe not”)He might not have seen your message yet.
Ol heniz siziň habaryňyzy görmändir. -
Mustn’t adatça netijä gelmek üçin ulanylmaýar.
Ol köplenç gadaganlygy aňladýar. Eger bir zadyň
mümkin däldigini aýtmak isleseňiz, mustn’t däl-de, can’t ulanyň.
❌ He mustn’t be at home. (if you mean “that is impossible”)✅ He can’t be at home.✅ You mustn’t park here. (prohibition)
-
Modal işliklerden başga-da, çaklama beýleki sözler arkaly hem beýan edilip bilner:
ähtimal ...-dyr, ähtimal ...-däldir, hökmany suratda ...-dyr,
ähtimal we hökmany suratda.
She is likely to forget about the meeting.
Ol duşuşyk barada ýatdan çykarmagy ähtimal.That mistake was bound to happen sooner or later.
Şol ýalňyşlyk ir-u-giç bolmaly zatdy.
Speculation and Deduction Inkär
Bu mowzukda, inkär görnüşleri manysyna baglydyr. May not / might not = bir zadyň dogry däldigi mümkindir. Can’t / couldn’t = bu mümkin däl. Shouldn’t bir zadyň ähtimal dogry däldigi ýa-da ähtimal bolmaly däl bir ýagdaýdygyny bildirip biler. Mustn’t adatça inkär netijä däl, gadaganlygy aňladýar.
may not / might not + V1 / be + adjective / noun / Ving
can’t / couldn’t + V1 / be + adjective / noun / Ving
can’t / couldn’t + have + V3 / have been + Ving
shouldn’t + V1 / be + adjective / have + V3
mustn’t + V1 = prohibition
Ol salgynyň salgysyny bilmezligi mümkin.
Wagt ýeterlik bolman biler.
Olar beýle howada daşarda garaşyp bilmezler.
Ol seniň sumkaňy alyp bilmezdi. Ol hatda bu ýerde-de ýokdy.
Indi hiç hili mesele bolmaly däl.
Bu ýerde awtoulag goýup bolmaýar.
Speculation and Deduction Soraglar
Çaklama baradaky soraglarda biz köplenç can, could, should we Do you think ...? ýaly gurluşlary ulanýarys. might bilen göni soraglar mümkin, ýöne olar köplenç has resmi ýa-da gündelik gepleşikde azrak tebigy eşidilýär. must bilen soraglar hem mümkin, ýöne olar köplenç duýguly, ritoriki ýa-da azrak bitarap eşidilýär.
Can / Could + subject + be + adjective / noun / Ving?
Could + subject + have + V3?
Wh-word + do you think + subject + may / might / could + V1 / have + V3?
Should + subject + V1 / be + adjective?
Ol uklap ýatyrmyka?
Ol hakykatdanam çynlakaýmy?
Seniň pikiriňçe, bu ýerde näme bolup geçen bolmagy mümkin?
Olar häzir bu ýerde bolmalymy?
Ol e-poçtany sypdyran bolup bilermi?
Speculation and Deduction Adaty ýalňyşlyklar
Speculation and Deduction Sözlemler
Ol jogap bermeýär. Belki, ol ýygnak geçirýändir.
Çygly köçä seret. Ýagyş ýagan bolmaly.
Bu açar dogry açar bolup bilmez.
Olar öňki awtobusa münen bolmagy mümkin.
Çagalar ümsüm. Olar ýatýan bolmaly.
Ol şu gün öýden işleýär bolmagy mümkin.
Myhmanlar takmynan sekizlerde gelmeli.
Sen Annany ol ýerde görüp bilmersiň. Ol daşary ýurtda.
Ählisi üçin ýeterlik oturgyç bolman biler.
Onuň jogaby bilmegi mümkin diýip pikir edýärsiňmi?
Ol güne ýanan ýaly görünýär. Ol öýlän bilen daşaryda oturan bolmaly.
Bukja anna gününe çenli şu ýerde bolmaly.
Speculation and Deduction Mysallar
Ofis garaňky, şonuň üçin olar eýýäm gidendirler.
Sara aşakda bize garaşýan bolmagy mümkin.
Şol ses aşhanadan gelýän bolup biler.
Ol täze tejribeçi bolup bilmez. Ol özüni menejer diýip tanyşdyrdy.
Uçuş takmynan ýigrimi minutdan gonmaly.
Ol seniň näme diýmek isländigiňe düşünmedik hem bolup biler.
Olar gapyny gulplamagy unudan bolup bilerler.
Aprelde bu ýerde gar ýagmagy ähtimal däl.
Bu mesele täzelenmeden soň hökman bolmalydy.
Ol henizem öýüne tarap maşyn sürüp barýan bolup bilermikä?
Onuň elleri hapa. Ol bag bilen meşgullanan bolmaly.
Gijäniň bu wagtynda kän ulag bolmaly däl.